Historia Sekcji Ornitologicznej
2007-11-10

Informacja historyczna o Sekcji Ornitologicznej P.T.Zool.*

* na podstawie pracy: Luniak M. 2006. Ornitologia polska w okresie ostatnich 50 lat.
W zbiorze: Nowakowski J.J., Tryjanowski P., Indykiewicz P. (red.).
Ornitologia polska na progu XXI stulecia − dokonania i perspektywy, Olsztyn, ss.11-37.

Sekcja Ornitologiczna Polskiego Towarzystwa Zoologicznego zajmuje w naszej ornitologii minionego 50-lecia specjalne miejsce, jako pierwsze i przez długi czas jedyne ogólnopolskie stowarzyszenie ornitologów, będące animatorem i platformą ich współdziałania.

Prof. Bronisław Ferens (pierwszy Przewodniczący Sekcji Ornitologicznej PTZool w latach 1957-1962) i prof. Jan Pinowski (Przewodniczący Sekcji w latach 1962-1965 i 1969-1972). W tle mgr inż. Mierzwiński.prof. Bronisław Ferens
i prof. Jan Pinowski

Inicjatywę jej stworzenia dokumentuje petycja Koła Ornitologów Studenckiego Towarzystwa Naukowego Uniwersytetu Warszawskiego (z datą 15 XII 1954) skierowana do Zarządu Głównego P.T.Zool., w której czytamy m.in.:
"... wobec wielkiego zastoju nauk ornitologicznych w Polsce w porównaniu do wieku ubiegłego, oraz do rozwoju tej nauki w pozostałych krajach Europy w ostatnich latach ..., dla zmienienia tego stanu rzeczy na lepsze, członkowie Koła uważają za stosowne powołać do życia przy P.T.Zool. ... Sekcję Ornitologiczną Polskiego Towarzystwa Zoologicznego ..."
Dalej w tym piśmie jako cele Sekcji postulowano m.in. "... a) propaganda wiedzy ornitologicznej wśród całego społeczeństwa; b) stworzenie na terenie całego kraju sieci przyrodników zapoznanych z ornitologią;".

Zjazd Sekcji Ornitologicznej PTZool. W pierwszym rzędzie prof. Jan Bednorz, w drugim prof. Kazimierz Sembrat, dalej prof. Adam Krzanowski, dalej po lewej stronie zdjęcia prof. Wengris, a po prawej Kazimierz i Hanna Dobrowolscy. W drugim rzędzie jest prof. Henryk Szarski, a w 4 rzędzie prof. Zygmunt Kraczkiewicz i prof. Gabriel Brzęk.Zjazd Sekcji Ornitologicznej PTZool

Po trzech latach usilnych starań, w szczególności Kazimierza Dobrowolskiego i Jana Pinowskiego, udało się zorganizować Pierwszy Krajowy Zjazd Ornitologów, który odbył się w Warszawie 26-27 XI 1957. Wzięło w nim udział około stu uczestników, wygłoszono 20 referatów, a atrakcją była autorska prezentacja aktualnej twórczości filmowej Włodzimierza Puchalskiego. Skład uczestników był szeroką reprezentacją krajowych środowisk ornitologów, a wśród referentów były postacie, które później wybitnie zaznaczyły się w naszej ornitologii minionego 50-lecia: m.in. Zygmunt Czarnecki, Kazimierz Dobrowolski, Bronisław Ferens, Ryszard Graczyk, Mieczysław Józefik, Jan Pinowski, Sergiusz Riabinin, Stefan Strawiński i inni. Nie mógł przybyć zapowiedziany w programie nestor i nauczyciel tamtego pokolenia Jan B. Sokołowski.

prof. Stefan Strawińskiprof. Stefan Strawiński

W pierwszym roku swojego istnienia Sekcja Ornitologiczna liczyła 109 członków zorganizowanych w 8 kołach terenowych, w pierwszym 10-leciu – 213-301 członków i 10-12 kół (Dobrowolski 1970), w latach 1972-1975 około 300 członków w 15 kołach. Na początku lat 1980. oceniono (Bednorz 1983), że w działalności Sekcji uczestniczy ok. 500 osób, z których jednak tylko część należała do PTZool. W 1987 r. do Sekcji należało 314 osób w 11 kołach, a w latach 1987-1991 i w 1995 r. − wykazano około 450 osób i 14 kół. Od połowy lat 1980. struktura organizacyjna, skład personalny, a także sama działalność Sekcji coraz bardziej przenikały się z innymi, licznie wówczas powstającymi, ogólnokrajowymi oraz lokalnymi stowarzyszeniami ornitologicznymi Kolejne zjazdy Sekcji gromadziły coraz większe ilości osóbKolejne zjazdy Sekcji gromadziły
coraz większe ilości osób
i przyrodniczymi. Główną rolą Sekcji Ornitologicznej w całym minionym półwieczu była integracja krajowej społeczności ornitologów. Służyły temu m.in. ogólnopolskie spotkania połączone z sesjami naukowymi. Po zjeździe założycielskim w 1957 r. następne takie spotkanie miało miejsce już po dwóch latach (1959 r.) podczas II Zjazdu PTZool, a kolejne odbywały się cyklicznie w ramach zjazdów PTZool. Poza nimi sama Sekcja zorganizowała sześć oddzielnych ogólnokrajowych konferencji.

W innych dziedzinach, poza aktywnością grup lokalnych, ogólnopolska działalność Sekcji, prowadzona samodzielnie, lub we współdziałaniu z innymi stowarzyszeniami i instytucjami, obejmowała m.in.:

  • Liczenie zimujących ptaków wodnych prowadzone od 1965 w ramach programu międzynarodowego, ostatnio głównie w programach regionalnych;
  • Inwentaryzacja występowania w Polsce dropia, głuszca, remiza, zimorodka (w latach 1960.);
  • Zbieranie materiału do europejskiego atlasu rozmieszczenia ptaków Polski przyjęte na zjeździe Sekcji w 1972 r. jako jej główne zadanie badawcze;
  • Wydawanie, od 1967 r., głównego krajowego czasopisma ornitologicznego (Notatki Ornitologiczne);
  • Formalna weryfikacja krajowych stwierdzeń faunistycznych prowadzona od 1972 r. przez Komisję Faunistyczną, która do 2006 r. wydała ok. 9 tys. orzeczeń. Komisja zorganizowała też (2001 r., w Juracie) międzynarodową konferencję Stowarzyszenia Europejskich Komisji Rzadkości opracowała polskie nazewnictwo ptaków Palearktyki Zachodniej oraz współdziałała w opracowaniu polskiego nazewnictwa ptaków świata;
  • Patronowanie działalności (do 1974 r.) terenowej stacji ornitologicznej Świdwie k. Szczecina;
  • Prowadzenie w latach 1980. i 1990. szkółek ornitologicznych;
  • Odrestaurowanie (w 1985 r.) i opieka nad grobem Wł. Taczanowskiego na warszawskim Cm. Powązkowskim.

Przewodniczącymi Sekcji Ornitologicznej byli kolejno: Bronisław Ferens (w latach 1957-1962), Jan Pinowski (1962-1965 i 1969-1972), Kazimierz A. Dobrowolski (1965-1969), Zygmunt Czarnecki (1972-1975), Zdzisław Bogucki (1975-1979), Jan Bednorz (1979-1983), Tomasz Wesołowski (1983-1991), Czesław Nitecki (1991-1995), Ludwik Tomiałojć (1995-1999), Zbigniew Jakubiec (1999-2003), Jacek Nowakowski (2003-2007), Leszek Jerzak (od 2007).


ORNITOLOGIA POLSKA NA PROGU XXI STULECIA. DOKONANIA I PERSPEKTYWY
J.J. NOWAKOWSKI, P. TRYJANOWSKI, P. INDYKIEWICZ (red.) , 2006
Sekcja Ornitologiczna PTZool., Kat. Ekologii i Ochrony Środowiska UWM, Olsztyn

Maciej Luniak. Ornitologia polska w okresie ostatnich 50 lat

MACIEJ LUNIAK
Muzeum i Instytut Zoologii PAN, Warszawa
e-mail: luniak@miiz.waw.pl

 

Template based on Solitude template. All Rights Reserved.
Design in CSS by TemplateWorld and sponsored by SmashingMagazine